برای روشنایی، پریز، کولر و پمپ چه فیوزی مناسب است؟
روی کلیدهای تابلو عباراتی مثل B10، C16 یا C25 دیده میشود؛ اما معنی این اعداد چیست و برای هر مدار چه فیوزی باید نصب شود؟
پاسخ مهم: برای هر وسیله یک آمپر ثابت وجود ندارد.
کلید باید با کابل، مصرف مدار، نوع بار، جریان راهاندازی و شرایط واقعی سیمکشی هماهنگ باشد.
در بسیاری از خانهها ممکن است ۱۰ آمپر برای روشنایی و ۱۶ آمپر برای بعضی مدارهای پریز دیده شود، اما این اعداد نسخه قطعی برای تمام ساختمانها نیستند.
جدول سریع آمپراژهای رایج
| مدار | مقدار رایج در بسیاری از پروژهها | نکته |
|---|---|---|
| روشنایی | حدود 6 تا 10A | کابل و بار تعیینکنندهاند |
| پریز عمومی | اغلب حدود 16A | بارهای مشترک باید بررسی شوند |
| آشپزخانه | چند مدار تفکیکشده | یک فیوز برای تمام وسایل مناسب نیست |
| کولر | وابسته به دستگاه | پلاک و کابل مهماند |
| پمپ | وابسته به موتور | جریان استارت اهمیت دارد |
| فر و اجاق | وابسته به توان | ممکن است مدار اختصاصی لازم باشد |
B10 یا C16 یعنی چه؟
در C16:
- 16 جریان نامی کلید است.
- C منحنی عملکرد کلید در برابر جریان لحظهای را مشخص میکند.
بنابراین B16 و C16 هر دو ۱۶ آمپرند، اما رفتار آنها هنگام جریان لحظهای یکسان نیست.
تیپ B برای بارهایی با جریان راهاندازی کمتر رایج است و تیپ C در بسیاری از مدارهایی که بار موتوری یا جریان شروع بیشتری دارند استفاده میشود.
اما انتخاب تیپ C فقط با این هدف که «کمتر بپرد» تصمیم درستی نیست.
فیوز روشنایی خانه
در بسیاری از مدارهای روشنایی کلیدهای حدود ۶ تا ۱۰ آمپر دیده میشوند.
اما باید این موارد بررسی شوند:
- سطح مقطع سیم
- تعداد چراغها
- طول مسیر
- تعداد مدارها
- روش سیمکشی
کممصرف بودن LED مجوز نصب فیوز بزرگتر از ظرفیت مدار نیست.
فیوز پریزها
برای پریزهای عمومی، ۱۶ آمپر یکی از مقادیر رایج است.
اما پریز اتاق خواب با پریز کانتر آشپزخانه شرایط یکسانی ندارد.
در آشپزخانه ممکن است همزمان مایکروفر، چایساز، توستر، ظرفشویی و وسایل دیگری کار کنند.
به همین دلیل بهتر است طراحی مدارهای آشپزخانه جداگانه بررسی شود. راهنمای برقکشی آشپزخانه قبل از نصب کابینت این موضوع را دقیقتر پوشش میدهد.
کولر چه فیوزی میخواهد؟
نمیتوان برای تمام کولرها یک عدد تعیین کرد.
باید موارد زیر بررسی شوند:
- جریان روی پلاک دستگاه
- جریان راهاندازی
- اینورتر یا معمولی بودن
- سطح مقطع و طول کابل
- دستور سازنده
اگر دستگاه جدیدی نصب میکنید، فقط وجود پریز نزدیک کافی نیست. مقاله کدام وسایل به مدار اختصاصی نیاز دارند؟ توضیح میدهد چه زمانی مدار جدا منطقی یا ضروری است.
برای پمپ آب چه فیوزی مناسب است؟
پمپ بار موتوری دارد و هنگام استارت ممکن است جریان بیشتری بکشد.
به همین دلیل انتخاب حفاظت آن به:
- توان موتور
- جریان نامی
- جریان شروع
- تکفاز یا سهفاز بودن
- کنتاکتور
- حفاظت حرارتی
- کابل
بستگی دارد.
اگر پمپ همین حالا فیوز را میپراند، قبل از تغییر آمپر مقاله علت پریدن فیوز پمپ آب را ببینید.
آیا با وات دستگاه میتوان آمپر را حساب کرد؟
برای یک بار ساده تکفاز میتوان تخمین اولیه گرفت:
جریان تقریبی = توان ÷ ولتاژ
مثلاً ۲۳۰۰ وات روی ۲۳۰ ولت حدود ۱۰ آمپر است.
اما برای موتور، کولر و پمپ این محاسبه بهتنهایی کافی نیست، چون جریان استارت و رفتار واقعی دستگاه نیز مطرح است.
قانون مهم: فیوز باید از کابل محافظت کند
یکی از بدترین اشتباهها این است که فیوز مرتب بپرد و فقط آمپر آن بالاتر برده شود.
اگر کابل و مدار برای جریان بالاتر مناسب نباشند، افزایش آمپر میتواند اجازه دهد سیم قبل از قطع کلید بیش از حد گرم شود.
بنابراین اگر C16 میپرد، پاسخ خودکار C20 یا C25 نیست.
شاید مشکل از آمپر کنتور باشد؟
گاهی مشکل فقط یک مدار نیست و با روشن شدن چند وسیله، کل واحد دچار محدودیت میشود.
در چنین وضعیتی باید تفاوت کمبود ظرفیت انشعاب با اضافهبار یک مدار مشخص شود.
مقاله چه زمانی باید آمپر کنتور را افزایش دهیم؟ دقیقاً برای این تصمیم نوشته شده است.
MCB با محافظ جان فرق دارد
کلید مینیاتوری عمدتاً اضافهبار و اتصال کوتاه را هدف میگیرد.
محافظ جان نشتی جریان را تشخیص میدهد.
اگر RCD مرتب قطع میکند، بزرگتر کردن فیوز کمکی نمیکند. علت را در راهنمای پریدن محافظ جان بررسی کنید.
نشانههایی که تابلو باید بررسی شود
- پریدن مکرر کلید
- داغ شدن فیوز
- تغییر رنگ
- بوی سوختگی
- سیم داغ
- صدای وزوز
- اضافه شدن وسایل پرمصرف
- نامشخص بودن مدارها
صدای غیرعادی تابلو را میتوانید در مقاله علت وزوز یا جیزجیز جعبه فیوز دقیقتر بررسی کنید.
جمعبندی
برای انتخاب کلید مینیاتوری فقط به اسم وسیله یا یک جدول اینترنتی اعتماد نکنید.
باید بار + کابل + نوع وسیله + شرایط مدار با هم دیده شوند.
اگر فیوزی مرتب میپرد، بهتر است اول علت مشخص شود و بعد درباره تعویض کلید تصمیم بگیرید.
برای بررسی تابلو و مدار میتوانید از خدمات برقکاری تهران استفاده کنید.
